De tomaat is samen met de aardappelen, bonen, maïs, paprika's, tabak en andere planten afkomstig uit Zuid-Amerika.
Ze behoort tot de familie van de nachtschaden, een familie die lang een kwalijke reputatie had. In de groene delen van de plant zit namelijk het giftige alkaloïde, solanine , dat in sommige gevallen zelfs de dood kan veroorzaken. De Europeanen hebben er dan ook lang over gedaan om de tomaat en zijn aanverwanten te erkennen als veilig voedsel. Aanvankelijk verbouwde men de tomaat alleen als sierplant.
De oudst gekende tomaten, deze werden geteeld in Italië, waren gele vruchten. Ze werden dan ook "pomo d'oro" genoemd; goudappels. Deze naam is in het Italiaans zo gebleven.
De tomaat had ook de reputatie een liefdesopwekkende werking te hebben, vandaar de naam "liebesapfel", "pomme d'amour", en "love apple".
Als kleuren treffen we rode en gele tomaten aan. In de gele versie zijn er zowel ronde als langwerpige modellen, hetzelfde geldt voor de rode tomaten.
Allebei de kleuren bestaan in een kleine vorm, deze noemen wij dan kerstomaten.
Als de tomaten met vele tegelijk op één stengel groeien worden ze trostomaten genoemd. Deze laatste zijn vrij recent op de markt.
Tomaten zijn nog maar sinds de laatste wereldoorlog een algemeen bekend voedingsmiddel in Europa.
De langwerpige, ovale, tomaten noemen we pruimtomaten, eiertomaten of pomodori en zijn gemakkelijk pelbaar. Ze smaken ook zoeter en worden industrieel verwerkt tot bliktomaten en tomatenpuree. Als de tomaten weinig vocht bevatten en dus minder pitten bevatten spreken we over vleestomaten. Kleine en misvormde tomaten worden ook wel verkocht als soeptomaten.
Met bonktomaten bedoelt men grote vleestomaten.
In sommige landen zoals bijvoorbeeld Spanje eet men de nog onrijpe groene tomaten als salade .
Van overrijpe tomaten kan men puree maken door ze ook even in kokend water te dompelen, maar iets langer dan hierboven. Draai ze door een roerzeef. Laat bezinken in de koelkast en giet het overtollige water weg. De resterende pulp kan ingekookt worden.
Kopen
Tomaten zijn tegenwoordig het hele jaar door verkrijgbaar. Hollandse tomaten zijn er in het voorjaar en in de zomer. In de rest van het jaar worden ze voornamelijk uit Spanje geïmporteerd. De Spaanse tomaten zijn veel korter houdbaar als de tomaten uit eigen land. Let bij het kopen vooral op de rijpheid. Een rijpe tomaat is veel donkerder rood. Dat is natuurlijk niet erg als u de vrucht direct wilt consumeren maar om een tomaatje wat langer te bewaren doet u er goed aan om stevige, nog wat oranje vruchten aan te schaffen.
Houdbaarheid
De tomaat is een vruchtgroente en hoort thuis op de fruitschaal. De temperatuur in de koelkast is te laag, waardoor er in de tomaat minder aromatische stoffen vrij komen. Daarnaast ontstaat er vanwege de hoge luchtvochtigheid een bederfproces dat zich inwendig in de tomaat voortzet. Uiterlijk ziet de tomaat er nog mooi uit, maar ze heeft veel van haar specifieke zoete, zure en kruidige smaken verloren. De beste bewaartemperatuur is iets boven de 12°C. Hoe lager de temperatuur, des te sneller de tomaat haar aroma’s verliest.
Invriezen
Doordat tomaten het hele jaar door verkrijgbaar zijn en de vrucht er echt niet lekkerder op wordt na te zijn ingevroren is het af te raden dit te doen.
Deze achtergrondinformatie is afkomstig van Fons Nicolay, Genieten van Vers en De Wassende Maan